Το cluster effect στον κόσμο του κρασιού δεν είναι μια θεωρία γραμμένη σε εγχειρίδια στρατηγικής και οικονομίας αλλά μια αόρατη δύναμη που μετατρέπει έναν γεωγραφικό χώρο σε οινική περιοχή με ταυτότητα, φήμη και διάρκεια. Είναι η διαφορά ανάμεσα σε «πολλά καλά οινοποιεία» και σε «μια σπουδαία οινική περιοχή».
Οι μεγάλες οινικές περιοχές του κόσμου δεν γεννήθηκαν τυχαία. Η Βουργουνδία, το Μπορντό, το Barolo, η Rioja, η Napa Valley, δεν έγιναν σύμβολα επειδή είχαν μόνο καλό έδαφος ή ευνοϊκό κλίμα. Έγιναν επειδή οι άνθρωποι τους έμαθαν να λειτουργούν ως κοινότητα γνώσης, ποιότητας και φιλοδοξίας.
Στη Βουργουνδία, οι παραγωγοί ανταλλάσσουν πληροφορίες για κάθε μικροτεμάχιο γης εδώ και αιώνες. Στο Μπορντό, τα châteaux συνυπάρχουν με συμβούλους, εργαστήρια, négociants και εκπαιδευτικά ιδρύματα, δημιουργώντας ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα. Στο Barolo, μικρά οικογενειακά κτήματα εξελίχθηκαν μέσα από συνεχή διάλογο και αμοιβαία πίεση για ποιότητα. Στη Napa, η καινοτομία έγινε συλλογική κουλτούρα, όχι ατομικό πείραμα.
Εκεί λειτουργεί το cluster effect. Η γνώση δεν φυλάσσεται ως μυστικό αλλά κυκλοφορεί. Οι τεχνικές βελτιώνονται και οι αποτυχίες δεν επαναλαμβάνονται. Η ποιότητα ανεβαίνει συνολικά. Κανείς δεν μπορεί να μείνει στάσιμος όταν γύρω του όλοι εξελίσσονται.
Το cluster effect δημιουργεί επίσης κάτι πιο σπάνιο. Την αυτοπειθαρχία. Όταν ανήκεις σε μια δυνατή περιοχή, δεν εκπροσωπείς μόνο τον εαυτό σου. Εκπροσωπείς τον τόπο σου. Κάθε μέτριο κρασί τραυματίζει τη συλλογική εικόνα. Κάθε εξαιρετικό κρασί την ενισχύει. Έτσι γεννιέται και μια άτυπη ηθική ποιότητας.
Τα αποτελέσματα είναι ορατά. Οι περιοχές με ισχυρό cluster προσελκύουν επενδύσεις, οινοτουρισμό, εξαγωγές, διεθνή ενδιαφέρον. Δημιουργούν σχολές σκέψης. Παράγουν γενιές οινοποιών με κοινή κουλτούρα αλλά διαφορετική έκφραση. Με λίγα λόγια, αποκτούν αφήγημα.
Χωρίς cluster, μια περιοχή παραμένει άθροισμα μονάδων. Με cluster, γίνεται οργανισμός. Αναπνέει. Μαθαίνει. Προσαρμόζεται. Αντέχει στις κρίσεις, στην κλιματική αλλαγή, στις αλλαγές της αγοράς.
Για τις μικρότερες και ανερχόμενες χώρες κρασιού, όπως και η δική μας, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο. Η πρόοδος δεν θα έρθει μόνο από μεμονωμένες επιτυχίες. Θα έρθει όταν δημιουργηθεί κουλτούρα συνεργασίας, ανταλλαγής, κοινών στόχων και συλλογικής στρατηγικής.
Το κρασί δεν κρίνεται μόνο στο ποτήρι. Κρίνεται στον τρόπο που ένας τόπος μαθαίνει να σκέφτεται, να δουλεύει και να ονειρεύεται μαζί. Και εκεί, το cluster effect είναι προϋπόθεση επιβίωσης και εξέλιξης.
