Κάποτε πιστεύαμε ότι το κρασί γεννιέται μόνο από το ένστικτο. Από το βλέμμα του αμπελουργού στον ουρανό. Από το χέρι του οινοποιού που «νιώθει» τη ζύμωση.
Σήμερα, σε αμπελώνες από κάθε γωνιά του κόσμου, το κρασί γεννιέται και από δεδομένα. Όχι για να αντικαταστήσει τον άνθρωπο, αλλά για να τον αμφισβητήσει. Και ίσως, να τον εξελίξει.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν ήρθε στο κρασί σαν εισβολέας. Ήρθε αθόρυβα. Με αισθητήρες στο έδαφος, drones πάνω από τα κλήματα, αλγορίθμους που «διαβάζουν» το αμπέλι καλύτερα από το ανθρώπινο μάτι. Υγρασία, στρες του φυτού, ωρίμαση ραγών, πιθανότητες ασθένειας. Όλα μεταφράζονται σε αριθμούς. Και οι αριθμοί, σε αποφάσεις.
Κι εδώ γεννιέται το πρώτο φιλοσοφικό ερώτημα: Μπορεί η ακρίβεια να γεννήσει συγκίνηση;
Σε σύγχρονα οινοποιεία ανά τον κόσμο, ο αλγόριθμος δεν περιορίζεται στη διαχείριση του αμπελιού. Συμμετέχει ενεργά στη δημιουργία του ίδιου του κρασιού. Αναλύει χιλιάδες γευσιγνωστικά δεδομένα, συνδυάζει προτιμήσεις καταναλωτών, ιστορικές παρτίδες, αναλύσεις σταφυλιών και προτείνει, σχεδόν συνθέτει, την «ιδανική» ισορροπία.
Η επιλογή ραγών γίνεται πια μία-μία, μέσω τεχνητής όρασης. Οι «αδύναμες» απορρίπτονται. Οι ζυμώσεις παρακολουθούνται σε πραγματικό χρόνο. Το νερό μετριέται σταγόνα-σταγόνα. Η σπατάλη μειώνεται. Η συνέπεια αυξάνεται. Η βιωσιμότητα παύει να είναι σύνθημα και γίνεται αποτέλεσμα.
Κι όμως, το κρασί παραμένει κρασί μόνο αν κουβαλά αβεβαιότητα.
Εδώ βρίσκεται η λεπτή ισορροπία. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προβλέψει, να προτείνει, να προειδοποιήσει. Δεν μπορεί όμως να θυμηθεί. Δεν έχει μνήμη τόπου. Δεν κουβαλά παιδικές εικόνες τρύγου, ούτε τη σιωπή ενός παλιού κελαριού.
Γι’ αυτό και τα πιο ενδιαφέροντα παραδείγματα δεν είναι εκείνα που «παραδίδονται» στον αλγόριθμο, αλλά εκείνα που τον χρησιμοποιούν σαν συνομιλητή. Σαν εργαλείο που υπηρετεί το όραμα του ανθρώπου και όχι σαν δημιουργό στη θέση του.
Το κρασί του μέλλοντος δεν θα είναι ούτε απολύτως τεχνοκρατικό ούτε ρομαντικά παραδοσιακό. Θα είναι υβριδικό. Ένα κρασί όπου η τέχνη και η επιστήμη συνυπάρχουν στο ίδιο ποτήρι. Όπου το terroir διαβάζεται και με αισθητήρες, αλλά ερμηνεύεται ακόμη από ανθρώπινη συνείδηση.
Το ερώτημα δεν είναι αν το AI μπορεί να φτιάξει καλό κρασί αλλά αν εμείς είμαστε έτοιμοι να δεχτούμε ότι η ψυχή του κρασιού δεν κινδυνεύει από την τεχνολογία, κινδυνεύει μόνο όταν ξεχάσουμε γιατί πίνουμε.
Γιατί, όσο εξελιγμένος κι αν είναι ο αλγόριθμος, η στιγμή που σηκώνουμε το ποτήρι παραμένει βαθιά ανθρώπινη και μοναδική.
